طوفانهای غباری نمکی و فاجعهای که آذربایجان را تهدید میکند
دکتر بهروز ساری صراف رئیس دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز گفت: طوفانهای غباری نمکی میتوانند در آیندهای نزدیک برای تبریز و شهرها و روستاهای آذربایجان شرقی، بحرانزا و فاجعه آفرین باشند.
دکتر ساری صراف در گفتوگو با ایسنا گفت: طوفانهای تبریز متاثر از طوفانهای غبار کشورهایی مانند عربستان و عراق و طوفانهای غباری نمکی دریاچه ارومیه است که مشکل زیستی این شهر را دو چندان میکند.
وی در خصوص دلایل طوفانهای گرد و خاکی اخیر تبریز اظهار کرد: هر عملی، عکس العملی دارد، اکوسیستم، قانون دارد و در طبیعت نیز نظم و انضباط وجود دارد اما مردم و حاکمیت در مجموع فکر میکنند که محیط زیست شبیه یک سطل آشغال و منبعی لایزال و نامحدود است و تا میخواهند از منابع استفاده میکنند، در حالیکه همهی رفتارهای انسانی، بر محیط زندگی انسان و نسلهای آینده تاثیرگذار هستند.
وی با بیان اینکه یکی از دلایل اصلی این طوفانها، پروژههای عمرانی است، ادامه داد: مسئولان تمامی اقدامات نادرست خود را با یک بهانه ظاهراً موجه انجام میدهند و با این بهانه، مداخلات انسانی به طور گستردهای افزایش یافته است.
صراف یادآور شد: دریاچه ارومیه در حال حاضر حدود سه میلیارد متر مکعب آب دارد که نسبت به حالت پرآبی که ۳۰ میلیارد مترمکعب بود، ۹۰ درصد حجم و وسعت آن خشک شده و از بین رفته است و این حجم از خشکی و این وسعت از بیآبی تقویت کنندهی اثرات طوفان غبارهای نمکی بر محیط اطراف دریاچه و تا شهر تبریز است.
وی اظهار کرد: با وزش طوفانها که منشأ آنها عربستان و عراق است، طوفانهای گرد و غبار از روی دریاچه عبور و تقویت میشوند که سبب میشود طوفانهای غباری به طوفانهای غباری نمکی تبدیل شده و به تبریز رسیده و ابتدا حیات زیست گیاهی و سپس اشکال حیاتی دیگر را نابود کند.
وی خاطرنشان کرد: طوفانهای غباری نمکی نسبت به منشأ و شدت میتوانند از ۵۰ تا ۱۰۰ کیلومتر در امتداد خطی پیشروی کنند و نسبت به استقرار کانونهای فشار هرچه اختلاف بین مرکز کانون فشار کم و یا زیاد باشد، شدت آن بیشتر شده و این طوفانهای غبار نمکی نسبت به جهت وزش باد، مشکلات ملی یا منطقهای (بین المللی) خلق میکنند.
این استاد دانشگاه تبریز گفت: اگر راهکارهای استفاده از محیطزیست را تبیین و فرهنگ سازی نکرده و بیوقفه از منابع انرژی استفاده کنیم، با مشکلاتی چون گرمایش جهانی و سرانجام انهدام تمدن روبرو خواهیم شد؛ با ذکر «امید بر خدا و توکل به خدا» و همزمان با ارائهی طرحها و برنامههای غیر علمی و غیر منطقی و اشتباه، آدرس غلط به مردم ندهیم.
وی یادآور شد: این طوفانها که حاوی غباری نمکی و احیانا سمی هستند، تاثیرات اقتصادی، اجتماعی، بهداشتی و سیاسی دارند و زمانی که بر روی خاک مزارع فرو مینشینند و رسوب میکنند و در طی زمان نیز ضخامت آنها بیشتر میشود، با آبیاری میزان غبارهای نمکی به ریشهی گیاه رسیده و اقتصاد کشاورزی منطقه را نابود میکند.
رئیس دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز اضافه کرد: طوفانهای نمکی فعالیت اقتصادی و اجتماعی را محدود میکند؛ مردم و بیشتر مسئولین و مدیران به جای ارائهی راهکارهای عملی، منتظر وزش باد و ریزش باران هستند و تدبیر و مدیریت از آنها گرفته شده است؛ حقیقت آنکه مسئولین بیشتر از مردم زبان به گله و شکایت میگشایند در حالی که خود با ارائهی راهکارهای نامناسب، مسئولیت بیشتر و سنگینتری دارند.
وی متذکر شد: محدودیتهای تردد، وقوع تصادفات و مشکلات ترافیکی و ایجاد مشکل در حملونقل جادهای و هوایی، شیوع بیماری چشمی و ریوی از یکطرف و از طرف دیگر مشکلات سیاسی و بینالمللی برای انتقال نمک به محیط زیست کشورهای همسایه از تأثیرات این طوفانها هستند.
وی تاکید کرد: مسئولان ما محیط زیست را شبیه قرارگاه نظامی میدانند که با دستور دادن به منابع آب، رودخانهها و آبخوانهای زیر زمینی جوشان و خروشان شوند اما قانون انرژی و ماده را نمیتوان با دستور از بالا متاثر کرد چراکه طبیعت خود قانونبندی دارد و خوشبختانه یا متاسفانه به قانونبندی مسئولان توجهی نمیکند.
صراف گفت: این وضعیت و بدتر از آن پیش روی ما است، چراکه طوفانهای غبار نمکی با استقرار چند روزه سبب خشکی بیشتر اقلیمی شده و انبوه آیروسل و تودههای جامد نظیر ذرات نمک تودههای نمک، اقلیم را خشکتر میکند همچنین مداخلاتی بیرویه انسانی نیز دست به دست هم داده و باعث میشود تا اکوسیستم مسیر بهبود را طی نکند.
