«نسلکشی فرهنگی در آذربایجان جنوبی ادامه دارد»
بیانیه گاتش به مناسبت ۲۱ فوریه، روز جهانی زبان مادری
هموطنان عزیز،
به مناسبت روز جهانی زبان مادری، در چنین وضعیت دشواری به شما مراجعه میکنیم که در ایران، اعتراضات مسالمتآمیز مردم که از ۲۸ دسامبر در اعتراض به گرانی آغاز شده بود، در روزهای ۸ و ۹ ژانویه با قتلعام هزاران نفر و دهها هزار زخمی و زندانی پایان یافت. بدیهی است که از عاملان این قتلعام و کسانی که در آن مشارکت داشتند یا خود را بهعنوان آلترناتیو نشان میدهند، یعنی پهلویگرایان و دیگر مرکزگرایانی که در گذشته علیه ملت آذربایجان نسلکشیهای ملی و فرهنگی مرتکب شدهاند، انتظار حمایت از غیرفارسها داشتن، احتمالاً مانند طلبیدن نور از چشم نابینا است.
هممیهنان عزیز،
زبان نخستین وسیله انسان برای اندیشیدن، برقراری ارتباط و آموختن است. انسانها از طریق زبان هویت خود را پرورش میدهند، رشد میکنند، احساسات و افکار خود را بیان میکنند و میتوانند درک کنند که دیگران چه میاندیشند و چه احساسی دارند. دانستن زبان مادری هم موجب رشد زبانی میشود و هم زمینهای برای کسب دانش در چندین حوزه فراهم میآورد. متأسفانه، در رژیم ملایان ایران و نیز در رژیم پیش از آن، زبانها و فرهنگهای غیرفارس ممنوع شدهاند. در اینجا تنها یک فرهنگ، یعنی فارسگرایی تحمیل شده است؛ آن هم از طریق شکنجه و زندان! و فارسگرایی بهعنوان تنها فرهنگ، تنها هویت و تنها شهروندی رسمی بهصورت اجباری معتبر شمرده شده است. بدینترتیب، در حالی که هویت نورک و زبان تورکی ممنوع شده است، کودکان و جوانان تورک در ایران هنگام رفتن به مدرسه در فهم درس دچار دشواری میشوند و تحت فشار قرار میگیرند؛ در عین محروم بودن از دریافت کمک به زبان مادری خود، اساساً شانس دریافت چنین کمکی را نیز ندارند. روشن است که با عدم آموزش زبان، انسان نمیتواند به دانش مربوط به زبان مادری خود و دربارهٔ آن دست یابد.
با وجود آنکه ماده ۱۵ قانون اساسی ایران در این باره تصویب شده، اما ۴۷ سال است که روی کاغذ باقی مانده است.
ما تورکها در جغرافیای ایران، ملتی هستیم که اکثریت جمعیت را تشکیل میدهیم و سالهاست مبارزه میکنیم، اما افسوس که تلاشها برای رسمیشدن زبان تورکی در ایران با انکار و خشونت رژیم ملایان مواجه شده است. متأسفانه تمامی نهادهای اپوزیسیون مخالف ایران نیز همانند رژیم ایران میاندیشند و عمل میکنند.
در آذربایجان جنوبی، بسیاری از افرادی که در این عرصه مبارزه کردهاند جان خود را از دست دادهاند و بسیاری از فعالان ملی بازداشت شدهاند.
لازم به ذکر است که ۸۰ سال پیش، در چارچوب اصلاحات ملی–دموکراتیکی که توسط حکومت ملی آذربایجان انجام شد، با ایجاد نظام آموزشی ملی، از مقطع ابتدایی تا دانشگاه آموزش به زبان تورکی اجرا شده بود.
بار دیگر، به مناسبت روز جهانی زبان مادری، با تاکید بر جلب توجه افکار عمومی جهان به محدود شدن حق تحصیل به زبان مادری و سخن گفتن آزادانه به زبان خود برای میلیونها آذربایجانی ساکن آذربایجان جنوبی، از همگان میخواهیم که از این روز که توسط یونسکو تاسیس شده است، برای حمایت از حفظ تنوع زبانی و حق آموزش به زبان مادری برای همه پشتیبانی کنند. ما برای آذربایجانیهای ساکن در ایران، رسمیشدن زبان مادریشان و ایجاد امکان تحصیل نظاممند به آن زبان را مطالبه میکنیم.
از آنجا که زبان هویت انسان و از حقوق بنیادین اوست، ما بار دیگر به ممنوعیتها، سوزاندن کتابها و محدودیتهایی که در سطح دولتی در آذربایجان جنوبی چه در دوره پهلوی و چه در دوره رژیم ملایان اعمال شده است اعتراض کرده و تقاضا میکنیم این اقدامات بهعنوان جنایت علیه بشریت ارزیابی شود و خواستار بازگرداندن حقوق آذربایجانیها در این زمینه هستیم:
زبان ترکی آذربایجانی باید رسمی شود، در مدارس تدریس گردد، حقوق زبانی و فرهنگی حفظ شود، محدودیتهای اعمالشده بر مطبوعات، نشر و فعالیتهای فرهنگی برطرف گردد، موجودیت ملت ما به رسمیت شناخته شود و ممنوعیتها و محدودسازیهای اعمالشده علیه آن بهعنوان نسلکشی فرهنگی ارزیابی شود.
2026-02-21
شورای همکاری سازمانهای آذربایجان
