ایواز طاها: روح بیانیهی دوازده شهریور هنوز زنده است
یانیهی دوازده شهریور یکی از مترقیترین بیانیههایی است که یک گروه و یا حزب سیاسی میتوانست هفتادوهفت سال پیش صادر کند.
بیانیهی دوازده شهریورِ فرقهی دموکرات آذربایجان را باید بارها خواند. مانیفستی است برای حق تعیین سرنوشت، دموکراسی، عدالت و آزادی؛ مانیفستی برای یک زندگی سعادتمند.
از متن بیانیه با تلخیص:
لازم است به مردم آذربایجان آزادی داخلی و مختاریت مدنی داده شود تا بتوانند در پیشبرد فرهنگ خود و ترقی و آبادی آذربایجان با مرعی داشتن قوانین عادلانهی کشور سرنوشت خود را تعیین نمایند.
در مدراس آذربایجان تا کلاس سوم ابتدایی تدریس فقط به زبان آذربایجان خواهد بود و از آن به بعد زبان فارسی به عنوان زبان دولتی توأم با زبان آذربایجان تدریس خواهد شد. تشکیل دانشگاه ملی در آذربایجان یکی از مقاصد اساسی فرقهی دمکرات است.
فرقهی دمکرات آذربایجان درتوسعهی صنایع و کارخانهها به طور جدی خواهد کوشید.
فرقهی دمکرات آذربایجان، توسعهی تجارت و پیداکردن بازار و جستجوی راههای ترانزیتی را یکی از مسایل ضروری و جدی محسوب می دارد.
یکی دیگر از مقاصد اصلی فرقهی دمکرات، آباد ساختن شهرهای آذربایجان است. بخصوص تأمین آب شهر تبریز یکی از مسائل بسیار فوری است.
نیروی مولد ثروت و قدرت اقتصادی کشور، بازوان توانای دهقانان است. به همین لحاظ فرقه سعی خواهد کرد برای تأمین نیازهای دهقانان گام ها ی اساسی بر دارد. و به طور سهل و آسان، اکثریت دهقانان را از نظر وسایل کشت و زرع تأمین نماید.
یکی دیگر از وظایف مهم فرقهی دمکرات مبارزه با بیکاری است. فعلاً تدابیری نظیر تأسیس کارخانهها، توسعهی تجارت، ایجاد مؤسسات زراعتی و کشیدن راه آهن و شوسه ممکن است تا حدودی مفید واقع شود.
فرقهی دمکرات آذربایجان طرفدار آزادی مطلق انتخابات مجلس شورای ملی است. فرقه با دخالت ثروتمندان به طریق ارعاب و فریب در انتخابات مخالفت خواهد کرد.
فرقه کوشش خواهد کرد که معاش و شرایط زندگی مأمورین دولتی آنچنان اصلاح شود که بهانهی دزدی و خیانت برای آنها باقی نماند و آنها بتوانند زندگی آبرومندی جهت خود به وجود آورند.
فرقهی دمکرات خواهد کوشید بیش از نصف مالیاتهایی که از آذربایجان گرفته میشود صرف نیازهای خود آذربایجان شود و مالیاتهای غیرمستقیم به طور جدی نقصان (کاهش) یابد.
فرقهی دمکرات آذربایجان، طرفداردوستی با کلیهی دولتهای دمکرات به ویژه با متفقین است و برای حفظ و ادامهی این دوستی کوشش خواهد کرد.
